Kto odpowiada za kredyt po rozwodzie?
Odpowiedzialność solidarna
Sam rozwód nie powoduje wygaśnięcia zobowiązań wynikających z umowy kredytowej. O tym, kto odpowiada za spłatę kredytu, decyduje przede wszystkim treść zawartej z bankiem umowy. Jeśli małżonkowie razem zaciągnęli kredyt hipoteczny (oboje podpisali umowę z bankiem), po rozwodzie nadal – co do zasady – odpowiadają za jego spłatę solidarnie. Zgodnie z art. 366 § 1 Kodeksu Cywilnego solidarność dłużników polega na tym, że wierzyciel może żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich albo od każdego z osobna. Oznacza to, że bank ma prawo dochodzić spłaty całego kredytu od każdego ze współkredytobiorców.
Istnieje możliwość przejęcia długu przez jednego z byłych małżonków, dzięki czemu to on będzie samodzielnie odpowiadał za spłatę kredytu, jednak wymaga to zgody banku, który ocenia, czy osoba przejmująca zobowiązanie ma wystarczającą zdolność kredytową. Jeśli bank wyrazi zgodę, byli małżonkowie mogą podpisać aneks do umowy kredytowej, na mocy którego jeden z nich zostanie zwolniony z obowiązku spłaty kredytu. Sam podział majątku, ugoda między byłymi małżonkami czy wyrok rozwodowy nie wystarczą, aby zwolnić jednego z nich z odpowiedzialności wobec banku.
Rozwód z orzeczeniem o winie czy ma znaczenie?
Rozwód z orzeczeniem o winie nie wpływa na obowiązek spłaty kredytu przez byłych małżonków. Jeżeli oboje są stronami umowy kredytowej, co do zasady ponoszą solidarną odpowiedzialność za spłatę zobowiązania, niezależnie od tego, któremu z nich przypisano winę za rozpad małżeństwa.
Podział majątku a kredyt
Podział majątku nie powoduje automatycznej zmiany umowy kredytowej, ponieważ bank nie jest stroną postępowania rozwodowego. Oznacza to, że po rozwodzie nieruchomość może należeć wyłącznie do jednego z małżonków, ale oboje nadal będą zobowiązani do spłaty kredytu, dopóki umowa z bankiem nie zostanie odpowiednio zmieniona.
Co w sytuacji, gdy tylko jeden z małżonków spłaca kredyt?
Zgodnie z art. 376 Kodeksu cywilnego, jeżeli jeden z byłych małżonków spłaci wspólne zadłużenie, za które oboje odpowiadają solidarnie, może domagać się od drugiego zwrotu odpowiedniej części spłaconej kwoty. Jeżeli bank nie zgodzi się na zwolnienie jednego z byłych małżonków z długu lub przejęcie długu przez drugiego, oboje nadal odpowiadają wobec banku na dotychczasowych zasadach. W takiej sytuacji, jeżeli jeden z nich spłaci więcej niż wynika z zasad rozliczeń obowiązujących między nimi, może wystąpić z roszczeniem regresowym.
Co do zasady, w przypadku zobowiązania solidarnego podzielnego, jeżeli kredytobiorcami są dwie osoby, przyjmuje się, że w stosunkach między nimi każda z nich powinna ponosić ciężar długu w równych częściach, o ile nie ustalono inaczej, Jeżeli zatem jedno z byłych małżonków spłaci całą ratę, może domagać się od drugiego zwrotu połowy jej wartości. Roszczenie regresowe dotyczy rozliczeń między byłymi małżonkami i nie wpływa na ich solidarną odpowiedzialność wobec banku.
Współuczestnictwo w sprawach frankowych
Przez długi czas w sprawach dotyczących kredytów, w tym kredytów frankowych, przyjmowano, że dochodzenie roszczeń związanych z umową kredytową wymaga współdziałania wszystkich kredytobiorców i ich wspólnego udziału w postępowaniu. Stanowisko to uległo zmianie wraz z ugruntowaniem się orzecznictwa, zwłaszcza w sprawach frankowych, które dopuściło możliwość samodzielnego dochodzenia roszczeń przez jednego z kredytobiorców, wskazując, że nie w każdej sprawie zachodzi tzw. współuczestnictwo konieczne.
Zgodnie z art. 72 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego współuczestnictwo konieczne występuje wówczas, gdy sprawa może toczyć się tylko łącznie przeciwko kilku osobom lub tylko łącznie po stronie powodowej, a wspólny udział tych osób w postępowaniu jest niezbędny.
W przypadku kredytów frankowych aktualne orzecznictwo dopuszcza możliwość dochodzenia roszczeń przez jednego z byłych małżonków, wskazując, że nie w każdej sprawie zachodzi tzw. współuczestnictwo konieczne, czyli sytuacja, w której wszyscy kredytobiorcy muszą brać udział w postępowaniu. Oznacza to, że rozwód nie zawsze stanowi przeszkodę do samodzielnego wystąpienia z pozwem przeciwko bankowi.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 19 października 2023 r. (III CZP 12/23), zgodnie z którą współuczestnictwo kredytobiorców dochodzących roszczeń wynikających z tej samej umowy kredytu nie ma charakteru współuczestnictwa koniecznego. W praktyce oznacza to, że były małżonek będący stroną umowy kredytowej może – w odpowiednich okolicznościach – samodzielnie wystąpić z roszczeniami przeciwko bankowi.
W zależności od okoliczności sprawy kredytobiorca może dochodzić m.in. ustalenia nieważności umowy kredytu oraz zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku.
Uchwała ta jest korzystna dla frankowiczów, zwłaszcza tych, którzy po rozwodzie pozostają w konflikcie z byłym małżonkiem i nie mają możliwości wypracowania wspólnego stanowiska w sprawie dochodzenia roszczeń wobec banku.
Nie wiesz, co stanie się z Twoimi zobowiązaniami finansowymi po rozwodzie? Masz kredyt frankowy o zastanawiasz się, czy możesz samodzielnie dochodzić swoich praw? A może pozostajesz w konflikcie z byłym małżonkiem, który nie spłaca wspólnego kredytu?
W naszej kancelarii zapewniamy kompleksowe wsparcia prawne w sprawach rodzinnych i kredytowych. Pomagamy znaleźć rozwiązania w trudnych sytuacjach, analizujemy umowy kredytowe oraz doradzamy w kwestiach związanych z rozwodem, alimentami i odpowiedzialnością za wspólne zobowiązania finansowe.
Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z naszą kancelarią i skorzystaj z profesjonalnego wsparcia.

